Tijdens een nieuwe bijeenkomst van SamenWijs, onderdeel van het IZA-programma MooiMaasvallei, gingen zorgprofessionals en inwoners uit Vierlingsbeek en Groeningen opnieuw met elkaar in gesprek. Het doel: onderzoeken wat de samenwerking tussen inwoners en zorgverleners versterkt, maar ook wat die samenwerking onbedoeld belemmert.

De bijeenkomst borduurde voort op een eerdere avond in mei, waarin de vraag centraal stond of inwoners en zorgprofessionals zich eigenlijk wel gelijkwaardig voelen aan elkaar. Ook kwam de vraag aan bod waarom het vaak makkelijker is om hulp te geven dan om hulp te vragen. Volgens dorpsverbinder Karin Derks zijn dat belangrijke vragen als het uiteindelijke doel een gezonder en veerkrachtiger dorp is.

Onbedoelde drempels
De hoofdmoot van de avond draaide om de vraag welke onbedoelde drempels mensen ervaren wanneer zij hulp willen vragen. Dat kan gaan om een vraag aan een huisarts, wijkverpleegkundige of andere zorgprofessional, maar net zo goed aan een buurvrouw of dorpsgenoot.

Op papier lijkt de samenwerking tussen inwoners en zorgprofessionals gelijkwaardig. Toch bleek tijdens de gesprekken dat die gelijkwaardigheid in de praktijk niet altijd zo wordt ervaren. “Zorgprofessionals gaven aan dat zij inwoners als gelijkwaardige gesprekspartners zien”, vertelt Karin. “Inwoners vertelden echter dat zij regelmatig onzichtbare drempels ervaren waarvan zorgverleners zich vaak niet bewust zijn. Juist daardoor ontstaat er soms al een achterstand in het contact.”

In twee uur tijd brachten de deelnemers gezamenlijk een groot aantal van die drempels in kaart. Bijna twee A4’tjes werden gevuld met voorbeelden. Daarbij ging het niet alleen over drempels tussen inwoners en professionals, maar ook over belemmeringen die inwoners onderling of zorgprofessionals onderling ervaren.

Doktersjas tot regels
Een veelgenoemd voorbeeld is de witte doktersjas. Die straalt deskundigheid uit, maar kan tegelijkertijd afstand creëren. Veel mensen denken dat artsen of andere zorgverleners het al druk genoeg hebben en stellen daarom hun vraag liever niet. Ook onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, regels van zorgverzekeraars, financiële zorgen en culturele verschillen blijken een rol te spelen. Daarnaast leeft bij sommige inwoners het idee dat professionele zorg verantwoordelijk is voor ondersteuning, terwijl vroeger veel meer vanzelfsprekend naar elkaar werd omgekeken.

Drempels zichtbaar maken
Volgens Karin zijn juist deze onbedoelde drempels belangrijk om zichtbaar te maken. “Die avond zagen we opnieuw dat we veel van die drempels helemaal niet opmerken, totdat iemand ze benoemt. Dan pas zie je ze. Om het met Cruijff te zeggen: je gaat het pas zien als je het doorhebt.”

De bijeenkomsten bevinden zich nog in de zogenoemde ophaalfase. Alle ervaringen en signalen worden verzameld en geanalyseerd. Uiteindelijk moeten de inzichten leiden tot concrete verbeteringen in de samenwerking tussen inwoners en zorgprofessionals.

De belangrijkste conclusie van de avond is volgens Karin Derks helder: “Zorgprofessionals en inwoners hebben elkaar hard nodig. Dat lukt alleen wanneer zij met elkaar in gesprek blijven en elkaar als gelijkwaardige partners ontmoeten. Juist door samen de blinde vlekken te ontdekken, ontstaat meer begrip en kan worden gebouwd aan een gezonder dorp.”